🎓 کلاس زنده — موتور طرح درس تعاملی تک‌فایلی
یک فایل، یک کلاس زنده. طرح درسی که هم ارائه است، هم تمرین، هم معلم خصوصی: اشتباه دانش‌آموز را تشخیص می‌دهد، پله‌پله راهنمایی می‌کند، تلاش را تشویق می‌کند و در پایان گزارش می‌دهد. همه در یک فایل HTML که بدون اینترنت، بدون نصب و روی هر گوشی و ویدئوپروژکتوری اجرا می‌شود.
🌐 نسخهٔ آنلاین: https://h2ohojat.github.io/kelas-zende/
چه چیزی در این مخزن است؟
| فایل | توضیح |
|---|
01-workshop.html | ارائهٔ تعاملی کارگاه دو جلسه‌ای معلمان (با یادداشت‌های اجرا و زمان‌بندی) |
02-lesson-fractions.html | نمونهٔ ابتدایی: «قنادی آقای کسری»، مقایسهٔ کسرها |
03-lesson-density.html | نمونهٔ متوسطهٔ اول: «راز شناوری»، چگالی (علوم هفتم) |
04-prompt-kit.html | جعبه‌ابزار معلم: پرامپت‌ساز، پرامپت‌های تعمیر، چک‌لیست کیفیت |
05-template.html | قالب خالی برای ساخت درس تازه |
07-bridge-demo.html | میزبان نمونه: نمایش درس در iframe ایزوله، ذخیرهٔ پیشرفت، و پنل زندهٔ رویدادها و بدفهمی‌ها |
docs/bridge.md | قرارداد پل «کلاس زنده» برای اتصال درس‌ها به سامانه‌های آموزشی |
fonts/ | فونت وزیرمتن (درون همهٔ فایل‌ها هم جاسازی شده است) |
_src/ | کد منبع موتور، جعبه‌ابزار و محتوای درس‌ها |
اصول طراحی: «پنج ت»
- 🧩 تکه: یک ایده در هر صفحه؛ اول مثال حل‌شده، بعد تمرین؛ سرعت دست یادگیرنده (اصول مایر، اثر مثال حل‌شده).
- 🔍 تشخیص: هر گزینهٔ غلط نمایندهٔ یک بدفهمی واقعی است و بازخورد مخصوص خودش را دارد (Hattie & Timperley 2007؛ Van der Kleij et al. 2015).
- 🪜 تلنگر: نردبان راهنمای سه‌پله‌ای (تلنگر ← راهبرد ← مثال مشابه)، با بازخورد در سطح هر گام (VanLehn 2011).
- ⭐ تشویق: ستاره برای تلاش (۳/۲/۱، هرگز صفر)، نشان برای رفتارهای یادگیری، رکورد شخصی و هدف گروهی؛ بدون جدول رده‌بندی (Hanus & Fox 2015).
- 🪞 تأمل: مرور اشتباه‌های همان دانش‌آموز، خودارزیابی، و گزارشی که با یک دکمه برای معلم کپی می‌شود.
ساخت طرح درس تازه
مسیر الف (برای همه): 04-prompt-kit.html را باز کنید، فرم را پر کنید و پرامپت را در یک هوش مصنوعی (Claude، ChatGPT، Gemini و…) بچسبانید. خروجی یک فایل HTML کامل است.
مسیر ب (پایدارتر): در پرامپت‌ساز «مسیر ب» را انتخاب کنید. هوش مصنوعی فقط شیء LESSON را می‌نویسد. آن را در 05-template.html بین علامت‌های «شروع محتوا» و «پایان محتوا» جایگزین کنید. همهٔ امکانات موتور (حالت ارائه، ستاره، نشان، گزارش) خودکار فعال می‌شود.
انواع اسلاید در موتور
content (محتوا و کارت چرخان) · steps (مثال حل‌شدهٔ گام‌به‌گام) · mcq (چندگزینه‌ای با بازخورد تشخیصی) · input (عددی، کسری یا متنی با تشخیص اشتباه‌های رایج) · sort (دسته‌بندی لمسی) · order (مرتب‌سازی) · poll (نظرسنجی و شمارش رأی کلاس) · custom (فعالیت یا شبیه‌سازی دلخواه) · end (گزارش پایانی)
نمونهٔ کامل هر نوع را در _src/template.js و دو درس نمونه ببینید.
اتصال به سامانه‌های آموزشی (نسخهٔ 1.1)
هر درس هنگام اجرا درون یک سایت میزبان (حتی در iframe با sandbox="allow-scripts"):
- هر تعامل را به‌صورت رویداد یادگیری گزارش می‌دهد: دیدن اسلاید، هر تلاش و پاسخ، بدفهمی تشخیص‌داده‌شده، استفاده از راهنما، زمان‌ها و خودارزیابی.
- یک کاتالوگ از اسلایدها و فرهنگ بدفهمی‌ها برای میزبان می‌فرستد.
- می‌تواند وضعیت را به میزبان بسپارد تا دانش‌آموز درس را از همان‌جا ادامه دهد.
- در محیط‌های محدود، پنجرهٔ تأیید و کپی را داخل خود صفحه نشان می‌دهد.
- برای کلاس‌های آفلاین، یک «کد گزارش» در متن گزارش پایانی قرار می‌دهد.
جزئیات در docs/bridge.md.
نسخهٔ ۱٫۲
- برگهٔ درس
kz-meta: هر فایل درس در <head> یک بلوک <script type="application/json" id="kz-meta"> دارد (شناسه، نسخه، عنوان، اهداف، مدت، maxStars، کاتالوگ اسلایدها، بدفهمی‌ها، contentMode). سایت میزبان آن را بدون اجرای درس می‌خواند.
- شناسهٔ پایدار: هر اسلاید تعاملی یک
id انگلیسی ثابت دارد؛ build بدون آن متوقف می‌شود.
contentMode: syllabus (سرفصل‌محور، پیش‌فرض) یا textbook-licensed (مطابق کتاب، فقط با licenseNumber).- خلاصهٔ نهایی: پس از خودارزیابی و تأمل، رویداد
lesson.summary فرستاده می‌شود.
- چک‌لیست «آزمایشگاه زنده» در پرامپت‌ساز، و رنگ‌ها و امضای برند پای‌آموز.
- درس‌های ساخته‌شده برای ۱٫۱ بدون تغییر اجرا می‌شوند.
جزئیات در docs/bridge.md.
برای توسعه‌دهندگان
node _src/build.js # ساخت همهٔ فایل‌ها
node _src/test.js # آزمون kz-meta و قواعد build (بدون وابستگی)
node _src/e2e.mjs # آزمون مرورگر در iframe ایزوله (اگر Playwright نصب باشد)
همهٔ فایل‌های تک‌فایلی را از روی _src دوباره می‌سازد (CSS، موتور، فونت و محتوا در یک فایل ترکیب می‌شوند). بدون هیچ وابستگی خارجی؛ سازگار با مرورگرهای کمی قدیمی (کروم ۹۰ به بعد).
مجوز
کارگاه ربات بلوکی
۲۰مرحله برای۱۰تا۱۲سال؛ ساخت از منبع مشترک بلوک‌کیت، با ذخیره/ادامه و گزارش درس. نمونه و راهنمای ساخت. موتور۱٫۲٫۲ و بلوک‌کیت۰٫۱٫۱، بدون تغییر قرارداد kelas v1.
کتابخانهٔ Blockly از مجوز جداگانهٔ Apache-2.0 استفاده می‌کند؛ متن مجوز آن همراه منبع نگه‌داری شده است.
